بين كليهء أشياء و مصداق آن حقيقت جامع واسع ذو درجاتست كه فرق بين اين مراتب بشدّت و ضعف و كمال و نقص است ، مرتبه‌اى أعلى و غير متناهي بحسب ذات و صفات و فعل ، مرتبه‌اى مجرد صرف مرتبه‌اى برزخ بين مجرد و مادي و مرتبه‌اى مادي صرف است و جميع مراتب در سلك يك حقيقت واحد قرار دارند و بين مرتبه‌اى و مرتبهء ديگر ، عدم تحقق ندارد . تشكيك بنا بر مذهب محققان از حكما تشكيك خاصى و ذاتي است كه داراى معنائى دقيق و صعب التعقل است ، و در چنين حقيقت تشكيكى ، مفهوم وجود به لحاظ صدق بر افراد و مراتب ، به اعتباري مشترك معنوي است ، چون معناى وجود كه همان نوريت و طارد عدم و تحقق بنفسه باشد در همه مراتب موجودست و به اعتباري مشترك لفظى است كما حققناه في بعض رسائلنا . اكثر عرفا از جمله مؤلف علامه از تشكيك ، تشكيك خاص كيفيات عرضيّه فهميده‌اند و تشكيك در ذاتيات را به تبع متكلمان و برخى از حكما نفى نموده‌اند و خيال كرده حركت جسم در مقام قبول الوان و اشتداد كيفى و خروج از قوه به فعليت و حركت از سپيدى ضعيف بسوى سفيدى قوى بحسب حركت در كيف منشأ تحقق مراتب مختلف از سفيدى است كه جهت اشتراك با جهت امتياز متحدند ، جهت اشتراك سپيدى و جهت امتياز نيز عين جهت اشتراك است . مؤلف چون وحدت مفهومى وجود را عين وحدت خارجي آن مىداند و از آنجا كه مفهوم واحد از جهت وحدت از حقايق متباينه